Pakasaritaan
Manipud kadagiti umuna a kapitulo ti Nasantoan a Kasuratan, impakita ti Dios a ti amin a pinarsuana ket "naimbag unay" (Genesis 1:31). Naparsua ti tao a kas kalanglanga ti Dios tapno makipagbiag iti naayat a pannakikadua Kenkuana, kadagiti padana a tattao, ken agtaripato iti amin a parsua kas matalek nga administrador.Ngem idi simrek ti basol iti lubong gapu iti panagsukir da Adan ken Eva (Genesis 3), naapektaran ti tunggal paset ti biag. Nadadael ti puso ti tao, naburak dagiti pannakikadua, nagbalin a saan a nalinteg dagiti kagimongan, ken uray ti parsua ket nagsagaba gapu iti basol.
Iti intero a pakasaritaan, tallo a kangrunaan a pwersa ti nangipapigsa iti daytoy a pannakadadael: ti kinaagum ti tao,ti panangabuso iti pannakabalin,ken dagiti managbasol nga estruktura ti kagimongan.Dagitoy a pwersa ket agtultuloy nga agparnuay iti kinakillo, pannakaidadanes, kinapanglaw, gubat, ken pannakadadael ti aglawlaw.No maawatan tayo ti epekto dagitoy, makita tayo ti kasapulan ti sangkataoan iti pannakasubbot babaen ken Jesu-Cristo ken ti responsabilidad tayo a mangipakita iti pagarian ti Dios iti maysa a nadadael a lubong.
1 Timoteo 6:10 "Ta ti ayat iti kuarta isu ti ramut ti amin a kinadakes."
Ti kinaagum ket ti naimbubukodan a tarigagay a mangala iti ad-adu ngem iti kayat ti Dios nga ited. Sukatanna ti pannakapnek iti awan patinggana a tarigagay ken pagbalinenna a napateg ti banag ngem dagiti tattao.
Dagiti Epekto ti Kinaagum
- Panangirparigat kadagiti trabahador tapno dumakkel ti bukod a ganansia.
- Panagranggas ken kinamanagulbod.
- Kinapanglaw gapu iti saan a nasayaat a pannakabingay dagiti pagtaengan.
- Panangdadael kadagiti kinabaknang ti daga para laeng iti kuwarta.
- Riri iti uneg ti pamilya gapu iti tawid ken kinabaknang.
Ti Parsua Ket Agsagsagaba Met
Ti kinaagum ti tao ket masansan a mangiturong iti:
- Panagputol kadagiti kayo.
- Polusion.
- Ilegal a panagminas.
- Nalabes a panagkalap iti ikan.
- Nasayang a panagkunsumo.
Imbes a taripatoen dagiti naparsua kas administrador ti Dios, abusaren ken dadaelen ti tao dayta.
II. Ti Panangabuso iti Pannakabalin Ket Mangipataud iti Pannakaidadanes ken Kinadakes
Mikias 6:8
Ti Dios ti mangted iti turay saan a tapno mangituray, no di ket tapno agserbi.
Ngem iti pakasaritaan, adu a daras a naabuso ti pannakabalin.
Dagiti Pagwadan iti Biblia
- Ni Faraon inaramidna a adipen dagiti Israelita.
- Ni Ari Acab inala ti ubasan ni Nabot.
- Dagiti pangulo ti relihion indadanesda dagiti napanglaw kabayatan a nagparangda a nalinteg.
- Ni Pilato inabusona ti pannakabalinna idi kinondenarna ni Jesus.
Dagiti Kasasaad Ita
- Kinakurakot iti gobierno.
- Human trafficking wenno panaglako kadagiti tattao.
- Panangidumduma gapu iti puli.
- Panangidadanes iti ekonomia.
- Panangabuso iti uneg dagiti pamilya, pagtrabahuan, ken uray kadagiti iglesia.
Ti pannakabalin a saan a naibatay iti kinalinteg ket mangipataud iti buteng imbes a talna.
Insuro ni Jesus ti kasungani dayta. Marcos 10:44 "Ket siasinoman kadakayo a kayatna nga agbalin a kangatuan, masapul nga agbalin nga adipen ti amin." Ti pudno a panangipangulo ket agserbi, saan nga agkontrol wenno mangidadanes.
III. Dagiti Managbasol nga Estruktura ti Kagimongan Ket Mangpasingked iti Panakadadael
Ti basol ti tunggal maysa ket mabalin a rumamot agingga a maipasdek iti uneg dagiti institusion ken kultura.
Dagiti estruktura ti sosiedad ket pakairamanan dagiti:
- Gobierno
- Sistema ti ekonomia
- Dagiti institusion ti edukasion
- Dagiti tradision ken kultura
- Dagiti linteg ken pagalagadan
No dagitoy nga estruktura ket saanda a suroten ti hustisia ken kinalinteg ti Dios, agbalinda a mangipaduyakyak ken mangipasingked iti basol.
Dagiti Pagwadan
- Panangipaadipen (Slavery)
- Panangidumduma (Discrimination)
- Human trafficking wenno panaglako kadagiti tattao
- Sistematiko a kinakurakot
- Panangirparigat ken panangabusar kadagiti napanglaw
- Saan a nalinteg a panagtrato kadagiti trabahador
Kinondinar ni Isaias dagiti kagimongan a nangpalinteg iti kinaawan hustisia.
Isaias 10:1–2"Asikayo pay dakkayo nga agaramid iti linteg a mangparigat kadagiti tattaok. Kasta ti pamuspusanyo tapnu saan a magun-od dagiti napanglaw ti kalintegan da ket dida matunton ti hustisia. Kasta ti pamay-anyo tapnu maala yo ti sanikua dagiti balo a babbai ken ul-ulila."Saan laeng a ti indibidwal a kinalinteg ti pakaseknan ti Dios no di pay ket ti hustisia iti uneg ti kagimongan.
IV. Ti Nadadael a Sangkataoan Ket Mangiturong iti Panakadadael ti Parsua
Roma 8:20–22
Isuro ni Apostol Pablo a mismo a naparsua ket agsagsagaba gapu iti basol ti tao.
Idi natnag ti tao iti basol:
- Simrek ti patay iti lubong.
- Nagrugi dagiti sakit ken pannakasagaba.
- Naringgasan ti naurnos a pannakaurnos ti parsua.
- Ti entero a parsua ket agur-uray iti pannakaisubli iti umno a kasasaadna.
Dagiti krisis iti aglawlaw a makitatayo ita ipalagipda kadatayo a ti parsua ket makipagsagaba iti sangkataoan.
V. Ni Cristo ti Namnama ti Pannakaisubli
Uray no nauneg a pannakadadael ti inyeg ti basol iti tao ken iti amin a parsua, saan a binaybay-an ti Dios ti lubongna. Immay ni Jesu-Cristo tapno isublina ti nadadael gapu iti basol.
Babaen ken Cristo:
- Dagiti naagum a puso ket agbalin a managited.
- Dagiti mangabuso iti pannakabalin ket mabalin nga agbalin a managserbi.
- Dagiti nadadael a pannakikadua ket maipasubli.
- Ti hustisia ket maipakdaar.
- Ti parsua ket mapabaro iti aldaw a dumteng.
Colosas 1:20 Babaen ken Cristo, pagkakappiaenna ken isublina iti Bukodna ti amin a banag.
Apocalipsis 21:1–5
Inkari ti Dios iti baro a langit ken baro a daga, a sadiay awanton ti lulua, panagsagaba, kinakillo, ken patay. Ti amin a banag ket mapabaronto babaen iti pannakabalin ti Dios.
Panangipakat iti Biag
Kas dagiti pasurot ni Cristo, naayabantayo a mangibiag iti pamay-an a mangiparangarang iti pagarian ti Dios iti tengnga ti nadadael a lubong. Daytoy ket kaipapananna nga:
- Liklikan ti kinaagum ken suroten ti espiritu ti kinamanagited ken pannakapnek iti inted ti Dios.
- Usaren ti autoridad tapno agserbi, saan a mangituray wenno mangidadanes kadagiti dadduma.
- Tumarigagay iti hustisia, ken salakniban dagiti napanglaw ken madadagsenan.
- Taripatoan ti parsua ti Dios babaen iti matalek a panangisurot iti responsabilidad tayo kas administradorna.
- Iwaragawag ti Naimbag a Damag ni Jesu-Cristo, ta isu laeng ti makabael a mangbalbaliw iti puso ti tao ken mangrugi iti pannakaisubli ti kagimongan.
Uray no saantayo a maikkat amin a pannakadadael ti lubong sakbay ti panagsubli ni Cristo, naayabantayo nga agbalin a "asin ken silaw ti lubong" (Mateo 5:13–16), a mangipakita iti pagarian ti Dios babaen iti biag a napno iti kinalinteg, asi, kinapakumbaba, ken ayat.
Panggep
Ti kinaagum ti tao, ti panangabuso iti pannakabalin, ken dagiti saan a nalinteg nga estruktura ti kagimongan ket bunga amin ti panagsukir ti tao iti Dios. Dagitoy a banbanag ket nangdadael iti biag dagiti indibidwal, pamilya, komunidad, pagilian, ken uray iti mismo a parsua.
Ti pannakadadael a makitatayo ita ket saan laeng a problema iti ekonomia, politika, wenno kultura; no di ket adda ramutna iti basol.
Ngem ti mensahe ti Kristianismo ket mensahe ti namnama. Simrek ni Jesu-Cristo iti maysa a nadadael a lubong tapno subbotenna dagiti managbasol ken rugian ti panangisubli iti amin a banag. Babaen iti pannakatay ken panagungarna:
- Dagiti puso ket mabalbaliwan.
- Ti hustisia ket mabalin a masurot.
- Dagiti biag ket mabalin a mangipaduyakyak iti sigud a panggep ti Dios iti sangkataoan.
Maysa nga aldaw, inton agsubli ni Cristo, naan-anayto a maipasubli ti sangkataoan ken ti entero a parsua. Awanton ti basol, panagsagaba, kinakillo, wenno patay. Agtaengto ti kinalinteg ken talna iti agnanayon.
Agingga iti dayta nga aldaw, naayabantayo a matalek nga embahador ti pagarian ti Dios—a mangliklik iti kinaagum, mangusar iti pannakabalin iti kinapakumbaba, makibaka iti kinakillo, mangsalaknib kadagiti madadagsenan, ken agtaripato iti parsua kas naimbag nga administrador ti Dios nga isu met laeng ti mangaramid iti amin a banag a baro.
______________________________________________________________________
- Genesis 1:31.
- Genesis 1:26–28.
- Genesis 3:1–24.
- 1 Timothy 6:10.
- John R. W. Stott, Issues Facing Christians Today, 4th ed. (Grand Rapids, MI: Zondervan, 2006), 219–250.
- Douglas J. Moo, The Letter to the Romans, New International Commentary on the New Testament (Grand Rapids, MI: Eerdmans, 1996), 513–530.
- Micah 6:8.
- Exodus 1:8–14.
- 1 Kings 21:1–16.
- Matthew 23:23–28.
- John 19:10–16.
- Mark 10:42–45.
- Christopher J. H. Wright, Old Testament Ethics for the People of God (Downers Grove, IL: IVP Academic, 2004), 261–330.
- Isaiah 10:1–2.
- Romans 8:20–22.
- G. K. Beale, A New Testament Biblical Theology: The Unfolding of the Old Testament in the New (Grand Rapids, MI: Baker Academic, 2011), 815–840.
- Colossians 1:20.
- Revelation 21:1–5.
- N. T. Wright, Surprised by Hope: Rethinking Heaven, the Resurrection, and the Mission of the Church (New York: HarperOne, 2008), 91–116.
- Matthew 5:13–16.
- John Stott, The Message of the Sermon on the Mount (Downers Grove, IL: InterVarsity Press, 1978), 57–82.
- Christopher J. H. Wright, The Mission of God's People: A Biblical Theology of the Church's Mission (Grand Rapids, MI: Zondervan, 2010), 183–214.