Pakasaritaan 

Ti agdumadakkel a krisis iti ekolohiya ken klima ket maysa kadagiti kangrunaan a pakaseknan ti lubong ita. Ti panagbaliw ti klima, pannakadadael ti aglawlaw, panagpukaw dagiti kabakiran (deforestation), polusyon, ken pannakapukaw ti nadumaduma a parsua (biodiversity) ket mangibaballik iti peggad saan laeng a ti kinapudno ti daga no di ket kasta met ti biag dagiti tattao ken dagiti umay pay a kaputotan. Nupay adu dagiti siyentipiko, politiko, ken ekonomiko a wagas iti panangsango iti daytoy a parikut, ti Biblia ket mangted iti naespirituan a pundasion a mangisuro iti pannakaawat dagiti Cristiano iti relasyon ti tao iti panamarsua. Isuro ti doktrina ti panamarsua a ti Dios ti Namarsua, Makinkukua, ken Mangtartaripato iti amin a banag, ken naitalaga iti tao ti pagrebbengan a mangaywan iti Panamarsuana. Gapu dayta, ti pammati iti panamarsua ket mangdawat kadagiti mamati iti matalek a panangtaripato (stewardship), hustisia, ayat iti padana a tao, ken naespirituan a panagtulnog iti panangsango iti krisis ti ekolohiya ken klima.

Dagiti Naibatayan iti Teolohiya maipapan iti Panamarsua ken Panangtaripato

Mangrugi ti doktrina ti panamarsua iti Biblia babaen iti pannakaammo a ti Dios pinarsuana dagiti langit ken daga, ket impakdaarna a "naimbag unay" ti amin a banag a pinarsuana.¹ Ti kinaimbag ti panamarsua ket mangipakita a ti amin a parsua ket adda bukodna a pateg gapu ta naggapu iti Dios a Mismo. Ti daga ket saan laeng a pagalaan dagiti rikna ti tao a mabalin a pagsupsuputan, no di ket kukua amin ti Apo. Kuna ti Salmo 24:1, **"Ti daga kukua ni Jehova, ken ti amin a linaonna; ti lubong ken dagiti agnaed kencuana."**² Daytoy a kinapudno ket ipalagipna kadagiti mamati a dagiti tattao ket saan nga agtagikua iti daga no di ket mangay-aywan laeng iti dayta. Agsipud ta ti Dios ti pudno a Makinkukua, adda pagrebbengan dagiti Cristiano a mangimanehar iti lubong kas iti pagayatanna.

Naiparangarang a nalawag ti papel ti tao kas agtaripato iti Genesis 1:26–28 ken naipalawag pay iti Genesis 2:15, a sadiay naikabil ni Adan iti Minuyongan ti Eden tapno "taripatoenna ken aywananna."³ Ti kaipapanan dagiti sao iti Hebreo ket mangipakita iti panagmula ken panangsalaknib. Isu a ti "dominion" wenno panagturay ket saan a mangipalubos iti awan pakasarsaritaan a panangabuso iti panamarsua, no di ket responsable a panangtaripato a mangipaduyakyak iti naayat a panagturay ti Dios. Ti Cristiano ket naayaban a mangtulad iti pannangtaripato ti Dios babaen iti panangsalaknib, panangpreserbar, ken nasirib a panagusar kadagiti gungguna ti panamarsua.

Dagiti Epekto ti Basol iti Panamarsua

Ti krisis ti ekolohiya ket naisilpo met iti pannakaawat ti Biblia maipapan iti basol. Ti panagrebelde ti tao iti Dios ket nangdadael saan laeng iti relasyonna iti Namarsua no di ket kasta met iti kinatalna ti amin a parsua. Kalpasan ti pannakatnag ti tao iti basol, nalunod iti lunod ti daga gapu iti basol ti tao, ket simrek ti pannakarigat, pannakadadael, ken panagsagaba iti amin a naparsua.⁴ Isurat ni Apostol Pablo a "ti sibubukel a parsua ket agung-unget ken agsagsagaba agingga ita," urayenna ti naan-anay a pannakasubbot inton panagsubli ni Cristo.⁵ Dayta ket mangipakita a ti pannakadadael ti aglawlaw ket bunga ti saan a nasayaat a panangusar ti tao kadagiti sagut ti Dios, saan a pagayatan ti Dios idi damo. Masapul ngarud a mabigbig dagiti Cristiano a ti kinaagum, sobrasobra a panagkonsumo, ken iresponsable a panangusar kadagiti pagtaengan ti kinaparsua ket isyu ti moralidad a masapul a pagbabawian ken pagtulnogan iti Dios.

Ti Panangtaripato iti Panamarsua kas Panangipakita iti Ayat ken Hustisia

Ti pammati iti panamarsua ket mangdawat met kadagiti mamati a mangipakita iti ayatda iti padana babaen iti panangtaripato iti aglawlaw. Ti pannakadadael ti kinaparsua ket kadawyan a mangapektar kadagiti napanglaw, nakapuy a komunidad, ken dagiti umay pay a kaputotan nga isu ti kangrunaan a makadanon iti polusyon, didigra, pannakurang ti taraon, ken pannakaikkat gapu iti panagbaliw ti klima. Insumaruno ni Jesus ti linteg ti Dios iti dua a bilin: ayatem ti Dios ken ayatem ti padam a tao.⁶ Ti responsable a panangtaripato iti aglawlaw ket panangipakita iti Cristiano nga ayat gapu ta ti panangsalaknib iti panamarsua ket makatulong iti nasaysayaat a biag dagiti tattao ken mangsalaknib iti pagsayaatan dagiti sabali. Isu a ti panagaywan iti panamarsua ket saan laeng a pakaseknan ti ekolohiya no di ket aramid ti asi ken hustisia a nagtaud iti Dakkel a Bilin.

Ti Pannakasubbot ti Panamarsua ken Ti Namnama ti Cristiano

Nupay kasta, ti panangkita ti Biblia iti pannakasubbot ket saan laeng a maipapan iti pannakaisalakan ti tao no di ket maipapan met iti pannakaisubli ti amin a naparsua. Ti trabaho ni Cristo iti pannakaurnos manen ket agsaklaw iti sibubukel a panamarsua ken mangiturong iti pannakapabaro dagiti langit ken daga. Insurat ni Pablo a babaen ken Cristo, pagayat ti Dios a **"pagkappiaenna ti amin a banag iti bagina."**⁷ Agpatingga ti Biblia iti pannakakita iti baro a langit ken baro a daga, a sadiay matungpal dagiti naan-anay a plano ti Dios iti panamarsua.⁸ Daytoy a namnama iti masakbayan ket saan a mangikkat iti responsibilidad tayo ita; no di ket mangparang-ay kadagiti Cristiano a makipagpaset iti misyon ti Dios babaen iti panangipakita iti pannangtaripato iti panamarsua manipud ita.

Ti praktikal a responsibilidad ti Cristiano ket aglaon iti bukod a biag ken ti komunidad. Iti bukod a biag, masapul nga agbiag dagiti mamati a nabannog, naagyaman, responsable iti panagkonsumo, ken naannad iti panangusar kadagiti rikna ti panamarsua. Dagiti iglesia ket mabalin nga isuroda ti naibatayan iti Biblia maipapan iti stewardship, makipagpaset kadagiti proyekto iti panangisubli iti aglawlaw, mangpabassit iti basura, ken mangipalaganap kadagiti nasayaat a pamuspusan iti komunidad. Mabalin met a suportaran dagiti Cristiano dagiti linteg ken programa a mangsalaknib iti panamarsua ken mangitag-ay iti hustisia para kadagiti nakapuy a sektor. Dagitoy nga aramid ket saan a tapno magun-od ti pannakaisalakan no di ket bunga ti matalek a panagadal ken panagtulnog iti Dios.

Iti kamaudiananna, ti panangtaripato iti panamarsua ket maysa nga aramid ti panagdaydayaw. Isuro ti Kasuratan a ti panamarsua mismo ket mangiparangarang iti dayag ti Dios ken mangawis iti amin a tao a mangidaydayaw iti Namarsua.⁹ No taripatoen dagiti mamati ti panamarsua, padayawanda ti Dios a Namarsua ken mangpaneknekda iti siribna, kinaimbagna, ken panagturayna. Isu a ti stewardship ket maysa a napateg a paset ti panagdaydayaw ken matalek a panagbiag Cristiano.

Panggibus

Manipud iti panangkita ti Biblia, ti pammati iti panamarsua ket mangdawat kadagiti Cristiano a sumango iti krisis ti ekolohiya ken klima babaen iti responsable ken aktibo nga aramid. Isuro ti Kasuratan a ti Dios ti Namarsua ken Makinkukua iti amin a banag, ti tao ket naituding nga agtaripato iti Panamarsuana, ti basol ket nangdadael iti kinaparsua, ken ti pannakasubbot ni Cristo ket mangiturong iti pannakaisubli ti sibubukel a panamarsua. Gapuna, naayaban dagiti Cristiano a mangaramid iti matalek a stewardship, mangbirok iti hustisia, mangayat iti padada a tao, ken mangaywan iti aglawlaw kas panangipakita iti panagtulnog ken panagdaydayaw iti Dios. Iti maysa a lubong a masansan a makasango iti dagiti parikut ti ekolohiya, adda gundaway dagiti mamati a mangipakita iti Evangelio babaen iti responsable a panangtaripato iti panamarsua ti Dios, urayenda ti aldaw a pagbaroen ni Cristo ti amin a banag.